Landschap van de Vlietzoom

De gemeente Den Haag heeft, mede mogelijk gemaakt door de provincie Zuid-Holland, in 2024-2025 door Stichting In Arcadië een historisch onderzoek en ideeënboek laten opstellen voor het landschap van de Vlietzoom. Aanleiding hiervoor is de opstelling van een integrale ‘Gebiedsvisie voor de Haagse Vlietzone’: de algemene wens is dat dit gebied zich ontwikkelt van tussenzone naar een verweven schakel in de stad. Om bij die transformatie de onderliggende structuur en identiteit van het gebied te kunnen versterken, was het nodig om eerst het verhaal van de ontwikkeling en cultuurhistorie van het gebied goed in beeld te brengen; iets wat tot op heden nog niet in zijn geheel systematisch was onderzocht.

Door Stichting In Arcadië is de ontwikkelingsgeschiedenis van het studiegebied in beeld gebracht. Uit het onderzoek blijkt dat het landschap van de Vlietzoom is opgebouwd uit een ‘oude cultuurhistorie’ en een ‘jonge cultuurhistorie’. De oude cultuurhistorie wordt gevormd door het eeuwenoude Vliet-ensemble met zijn lint van buitenplaatsen en het polderlandschap van de Tedingerbroekpolder, en bepaalt tot op heden de ruimtelijke identiteit van het gebied. De jonge cultuurhistorie betreft de ontwikkeling tot stadsrandlandschap sinds ca. 1960, met infrastructuur, bedrijventerreinen en recreatiegebieden die het oorspronkelijke landschap sterk hebben versnipperd.

Deze inzichten zijn vertaald naar een uitgebreid ideeënboek, dat het tweede deel van de rapportage vormt en input geeft aan het projectteam dat werkt aan de integrale gebiedsvisie. Aan de hand van drie uitgangspunten (het versterken van de inrichting van het landschap, het vergroten van de toegankelijkheid en het inrichten van belevingsplekken) zijn zeventien concrete ideeën uitgewerkt langs de drie landschapsthema’s de Vliet, het polderlandschap en de buitenplaatsen. Denk hierbij aan meer ruimte voor beplanting en langzaam verkeer langs de Vliet, de aanleg van een ‘Polderpromenade’, het ontwikkelen van een ‘Landschapsreservaat Vlietzoompolder’, de restauratie en verbetering van de zichtbaarheid van de buitenplaatsen, en het inrichten van historische en educatieve themaroutes met belevingsplekken in het landschap. Elk idee is onderbouwd met een toelichting, conceptvoorstellen en referentiebeelden.

Het onderzoek en het ideeënboek bieden de gemeente Den Haag een inhoudelijke basis om de cultuurhistorische identiteit van de Vlietzoom als inspiratiebron en toetsingskader te benutten bij de verdere planvorming, zodat toekomstige ingrepen in het gebied bijdragen aan het versterken en beter beleefbaar maken van dit bijzondere gelaagde landschap.